Badanie analizuje wpływ mleka krowiego i napojów roślinnych na biofilm jamy ustnej

W badaniu oceniono wpływ niesłodzonych napojów owsianych, migdałowych i sojowych na bakterie komensalne jamy ustnej oraz drobnoustroje związane z próchnicą i zapaleniem przyzębia, w tym Streptococcus gordonii, Streptococcus mutans i Porphyromonas gingivalis. Naukowcy analizowali również wpływ badanych napojów na modele biofilmu próchnicowego i periodontologicznego oraz sprawdzali w modelu komórkowym, czy mogą one modyfikować odpowiedź immunologiczną istotną w przebiegu zapalenia przyzębia.

Autorzy wykazali, że mleko krowie i napoje roślinne oddziaływały odmiennie w zależności od badanego drobnoustroju, modelu biofilmu oraz ocenianego parametru. Mleko krowie oraz napoje migdałowy i sojowy w niewielkim stopniu stymulowały wzrost S. gordonii – bakterii należącej do pierwszych kolonizatorów biofilmu jamy ustnej. Wpływ na S. mutans był ograniczony, jednak po dodaniu sacharozy, aby odtworzyć warunki sprzyjające rozwojowi próchnicy, wszystkie badane napoje, a zwłaszcza mleko krowie, zmniejszały liczebność tej bakterii.

W modelu biofilmu próchnicowego napój migdałowy zmniejszał liczbę jednostek tworzących kolonie (CFU), natomiast mleko krowie i napój sojowy ograniczały ilość tworzonego biofilmu oraz jego aktywność metaboliczną. Z kolei w modelu biofilmu periodontologicznego mleko krowie i napój owsiany zmniejszały zarówno liczbę CFU, jak i aktywność metaboliczną biofilmu. Badacze zaobserwowali również, że napój migdałowy niemal całkowicie hamował jeden z mechanizmów, dzięki którym P. gingivalis przyczynia się do rozwoju zapalenia przyzębia.

Interesującym wynikiem było także to, że napój sojowy wykazywał w modelu komórkowym działanie przeciwzapalne. Autorzy określili ten efekt jako potencjalne działanie immunomodulujące. Podkreślili jednak, że wyniki uzyskano w badaniach in vitro i powinny być interpretowane z ostrożnością do czasu ich potwierdzenia w badaniach klinicznych.

Wyniki badania są szczególnie istotne w kontekście rosnącej popularności napojów roślinnych. Pacjenci wybierają je z różnych powodów, m.in. z powodu nietolerancji laktozy, stosowania diety wegańskiej, względów etycznych lub indywidualnych preferencji. Badanie pokazuje jednak, że z punktu widzenia zdrowia jamy ustnej nie można traktować napojów roślinnych jako jednorodnej grupy produktów. Ich wpływ może znacząco różnić się w zależności od składu, w tym zawartości cukrów i białka, zdolności buforujących oraz innych właściwości.

Autorzy zwracają uwagę, że niesłodzone napoje roślinne o niskiej zawartości fermentujących węglowodanów mogą na ogół charakteryzować się niewielkim potencjałem próchnicotwórczym. Natomiast napoje słodzone, których nie uwzględniono w badaniu, mogą wiązać się z większym ryzykiem rozwoju próchnicy. Podkreślono również, że napoje roślinne nie zawierają niektórych składników ochronnych obecnych w mleku krowim, takich jak kazeina, której przypisuje się zdolność do hamowania demineralizacji oraz wspomagania remineralizacji szkliwa.

Badanie zatytułowane „Wpływ mleka krowiego i napojów roślinnych na drobnoustroje oraz biofilmy jamy ustnej – badanie in vitro” (“The in-vitro effect of bovine milk, and plant-based alternatives on oral microorganisms and biofilms”) zostało opublikowane online 24 kwietnia 2026 r. w czasopiśmie Scientific Reports.