Dental Tribune Poland
Źródło: PAP – Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

„Wewnętrzny hamulec” może ograniczać siłę odczuwanego bólu

By Dental Tribune Poland
January 23, 2021

W układzie nerwowym znajduje się centrum, które nieustannie próbuje zahamować ludzki ból. Gdy ten wewnętrzny hamulec działa wadliwie, niektórzy pacjenci mogą odczuwać bóle obejmujące duże obszary ciała – zakładają naukowcy. Na razie udało im się wykazać, w jaki sposób przyrasta siła bólu.

Boli cię kolano, to uderz się w rękę, wtedy przestanie. Ta żartobliwa rada, która czasami pojawia się w rozmowach jest w gruncie rzeczy dość dobrze znanym mechanizmem opisywanym przez naukowców zajmujących się badaniem fizjologii bólu. To tzw. paradygmat hamowania bólu przez ból. Polega na tym, że gdy w naukowym doświadczeniu drażnimy takim samym bodźcem jedną rękę, po czym drażnimy drugą, a potem znów pierwszą, za każdym razem mierząc siłę bólu, to pierwsza ręka podrażniona po raz drugi nie jest już tak bolesna. Ból z drugiej ręki hamuje wtedy ból tej pierwszej.

Naukowcy znają co najmniej 4 podobne paradygmaty, wzorce odzwierciedlające czucie bólu u ludzi i hamowania tego bólu. Potrzebne są one po to, by lepiej diagnozować i leczyć pacjentów z różnego rodzaju dolegliwościami bólowymi. „Pacjenci, którzy cierpią na przewlekłe formy bólu mają upośledzone mechanizmy hamowania go, ale w różnym stopniu. Im więcej będzie zbadanych sposobów do oceny mechanizmów hamowania bólu, tym lepiej będzie można grupować pacjentów i określać, u których z nich dana terapia będzie skuteczna, a u których nie” – mówi dr Wacław M. Adamczyk z Instytutu Fizjoterapii i Nauk o Zdrowiu Akademii Wychowania Fizycznego im. Jerzego Kukuczki w Katowicach i Uniwersytetu w Lubece.

Czasami zdarza się, że ból występuje w 2 częściach ciała w tym samym czasie. Wtedy naukowcy zajmujący się badaniami bólu mówią o zjawisku sumowania (dodawania) bólu w przestrzeni. Właśnie to ostatnie zagadnienie wraz z międzynarodowym zespołem naukowców, badał dr Wacław M. Adamczyk. Wyniki 2 eksperymentów nad zjawiskiem sumowania bólu w przestrzeni ukazały się na łamach czasopisma PAIN.

„To badania podstawowe dotyczące fizjologii układu odczuwania bólu” – mówi dr Adamczyk. Badacze w czasie jednego z eksperymentów na ochotnikach porównali 2 rodzaje sumowania bólu w przestrzeni. W jednym zwiększyli powierzchnię ciała, która jest stymulowana, a w drugim manipulowali odległością między bolesnymi częściami ciała. „Wydawałoby się, że jeśli stymulujemy 2 cm2 powierzchni ciała i odczuwamy wtedy ból oceniany na 2 pkt. w skali do 10, to przy stymulacji 4 cm2 będziemy odczuwali ból oceniany 4 pkt. Tak jednak nie jest. Okazuje się, że ból przyrasta w sposób nieliniowy” – mówi Adamczyk.

Brak liniowości wspiera założenie, że wewnątrz układu nerwowego znajduje się „centrum”, które nieustannie próbuje zahamować ludzki ból. „Wraz ze wzrostem stymulowanej powierzchni ciała mechanizmy hamowania bólu działają agresywniej i dlatego dalszy przyrost odczuwanego bólu nie jest liniowy, bo ból ten jest hamowany. Wydaje się, że to mechanizm, który umożliwia człowiekowi podjęcie akcji, kiedy znajduje się on w sytuacji zagrożenia życia, kiedy ma obszerny uraz ciała. Gdyby wzrost był liniowy, wielkość bólu, który odczuwamy, byłaby tak duża, że nie potrafilibyśmy w żaden sposób zareagować” – wyjaśnia.

Neuronalne mechanizmy sumowania bólu w przestrzeni były już badane na modelu zwierzęcym i wykazano, że na poziomie rdzenia kręgowego taka zasada istnieje. Nie ma jednak żadnych danych z neuroobrazowaniem na ludziach, które mogłyby potwierdzić, że tak działa to też u człowieka. Naukowcy planują więc badania z wykorzystaniem fMRI, które pozwoliłyby zobaczyć, jakie centra neuronalne są odpowiedzialne za sumowanie bólu w przestrzeni. "Podejmiemy próbę sprawdzenia, gdzie to sumowanie bólu, na jakim poziomie układu nerwowego zachodzi” – mówi Adamczyk.

„Podejrzewamy, że u pacjentów odczuwających ból przewlekły na dużych obszarach ciała ten mechanizm sumowania bólu może być wadliwy. Ponieważ brakuje u nich tego hamowania, to ból utrzymuje się bardzo długo, a samo zjawisko sumowania bólu w przestrzeni zachodzi w sposób liniowy. Być może nasz test do oceny sumowania bólu w przestrzeni można wykorzystać do diagnozowania osób podatnych na rozwój bólu przewlekłego” – dodaje badacz.

źródło: PAP – Nauka w Polsce, Ewelina Krajczyńska

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

© 2021 - All rights reserved - Dental Tribune International