Nakładki ortodontyczne i aparaty retencyjne: druk 3D czy termoformowanie? Przegląd badań

Wyniki badań laboratoryjnych wskazują, że druk 3D jest obiecującą i technicznie wykonalną metodą wytwarzania aparatów ortodontycznych, która może przynieść korzyści w zakresie produkcji bezpośrednio w gabinecie oraz możliwości indywidualnego projektowania aparatów. Przykładowo w kilku badaniach laboratoryjnych wykazano akceptowalną lub korzystną dokładność wymiarową w kontrolowanych warunkach.

Przegląd wykazał jednak znaczne różnice w dokładności wymiarowej w zależności od zastosowanej drukarki, orientacji wydruku, żywicy oraz etapów obróbki końcowej. „Jakość nakładki drukowanej w 3D zależy od jakości całego procesu jej wytwarzania” – wyjaśnił dr Abela.

Badania nad starzeniem się materiałów w środowisku jamy ustnej wykazały, że ich właściwości po okresie użytkowania mogą różnić się od wartości uzyskanych podczas początkowych pomiarów laboratoryjnych. W badaniach bezpieczeństwa analizowano uwalnianie substancji chemicznych z materiałów, cytotoksyczność oraz stopień konwersji. Wskazano przy tym, że istotne znaczenie mają skład żywicy i sposób jej obróbki końcowej.

Co istotne, na podstawie przeglądu nie udało się ustalić, czy druk 3D poprawia wyniki leczenia lub długoterminową stabilność efektów leczenia w fazie retencji. Wynikało to przede wszystkim z niewielkiej liczby badań porównawczych prowadzonych w warunkach klinicznych oraz krótkich okresów obserwacji. Aby uzupełnić te braki, badacze zalecili przeprowadzenie badań klinicznych z udziałem odpowiednio licznych grup pacjentów, obejmujących okres od rozpoczęcia leczenia do fazy retencji. Pozwoliłoby to porównać dokładność przemieszczania zębów oraz stabilność uzyskanych wyników w zależności od metody wytwarzania aparatów.

Kwestie przewidywalności efektów klinicznych oraz długoterminowych właściwości materiałów wykorzystywanych do druku nakładek ortodontycznych poruszył również dr Rooz Khosravi, ambasador European Aligner Society w Stanach Zjednoczonych, w wywiadzie dla Dental Tribune International. Znaczenie takich dowodów naukowych rośnie wraz z coraz szerszym zastosowaniem nakładek ortodontycznych w leczeniu różnych wad zgryzu.

Dr Abela wyjaśnił: „Formowanie termiczne pozostaje niezawodną metodą, której skuteczność potwierdza wieloletnia praktyka. Druk 3D zapewnia większą swobodę projektowania i pozwala ograniczyć liczbę etapów produkcji, ale jednocześnie nakłada na lekarza lub laboratorium większą odpowiedzialność za ścisłe przestrzeganie instrukcji producenta żywicy – zwłaszcza w zakresie końcowego utwardzania materiału, które wpływa zarówno na właściwości użytkowe nakładki, jak i na bezpieczeństwo materiału w jamie ustnej”.

Badanie zatytułowane „Direct 3D printing versus thermoforming for clear aligners and retainers: A scoping review and evidence map” opublikowano online 3 września 2026 r. w czasopiśmie Digital and Aligner Orthodontics.