Dental Tribune Poland

„Reakcja zęba na wybielanie to kwestia indywidualna…”

By Dental Tribune Polska
August 26, 2009

Wywiad z prof. Van B. Haywoodem USA Prof. Van B. Haywood jest pracownikim naukowym w Katedrze Rehabilitacji Jamy Ustnej w School of Dentistry w Medical College of Georgia. W 1989 r. dr Haywood i prof. Harald Heymann wspólnie napisali pierwszy na świecie artykuł dotyczący nocnego wybielania żywych zębów przy użyciu szyny (nocne wybielanie nakładkowe, nightguard vital bleaching – NGVB). Dr Haywood napisał ponad 90 publikacji na temat techniki nocnego wybielania nakładkowego i estetyki, w tym pierwsze artykuły dotyczące leczenia nadwrażliwości związanej z wybielaniem za pomocą azotanu potasu, bezpośredniego termoplastycznego formowania szyn, leczenia zębów przebarwionych na skutek stosowania tetracyklin oraz wybielania zębów mlecznych. Claudia Salwiczek – redaktor Dental Tribune rozmawia z dr. Haywoodem na temat nadwrażliwości związanej z wybielaniem zębów.

Nadwrażliwość zębów jest najważniejszym czynnikiem zniechęcającym pacjentów do poddania
się bardzo popularnemu zabiegowi wybielania zębów. Skąd te obawy?

Nadwrażliwość stanowi najczęstszy efekt uboczny wybielania zębów. Wszystkie typowe przyczyny
nadwrażliwości zębiny wiążą się z teorią hydrodynamiczną, mówiącą o przepływie płynów, ale nadwrażliwość po wybielaniu zębów ma prawdopodobnie inne tło. W przypadku wybielania ząb może być w bardzo dobrym stanie, bez pęknięć, bez obnażonej zębiny czy głębokich wypełnień, a mimo to po kilku dniach wybielania może wystąpić silna nadwrażliwość. Prawdopodobnie ma to związek z łatwym przenikaniem nadtlenku wodoru i mocznika przez nienaruszone szkliwo i zębinę w przestrzeniach międzyzębowych. Związki te mogą dotrzeć do miazgi w czasie 5-15 min. Ząb to półprzepuszczalna błona, która nie stawia żadnych oporów cząsteczkom o określonej wielkości. Skoro już wiemy, że nadtlenek wodoru z łatwością penetruje ząb, wynikającą  z tego nadwrażliwość miazgi możemy uznać za postać odwracalnego zapalenia miazgi.
 

Czy w dłuższej perspektywie nadwrażliwość związana z wybielaniem może prowadzić do
uszkodzenia miazgi?

Nadtlenki penetrujące w głąb zęba do miazgi mogą wywoływać nadwrażliwość, jednak sama miazga pozostaje zdrowa. Nadwrażliwość całkowicie ustępuje po zakończeniu terapii i nie należy oczekiwać żadnych skutków długofalowych. Badania wykazały, że niektórzy pacjenci odczuwają nadwrażliwość zębów nawet podczas noszenia samej szyny lub szyny wypełnionej innym środkiem, który nie wykazuje działania wybielającego. Oznacza to, że nie ma możliwości całkowitego wyeliminowania problemu nadwrażliwości ze względu na siły mechaniczne związane ze stosowanymi materiałami i zwarciem. Dlatego należy opracować szczegółowy plan działania pozwalający na zniesienie potencjalnych problemów.

W jaki sposób można zapobiegać nadwrażliwości związanej z wybielaniem zębów?

Dotychczas nie opracowano wiarygodnych metod pozwalających w pełni zapobiegać występowaniu
nadwrażliwości. Jednak nadwrażliwość zębów zgłaszana w wywiadzie i reakcja pacjenta podczas badania są czynnikami przepowiadającymi wystąpienie tego problemu. Reakcja zęba na wybielanie to kwestia indywidualna, której nie sposób ocenić w inny sposób niż podejmując wybielanie. W większości przypadków nadwrażliwość występuje w czasie pierwszych 2 tygodni. Często pacjent zgłasza, że nadwrażliwość trwała jeden dzień, a już następnego dnia nie odczuwał żadnych dolegliwości. Poziom wrażliwości zęba zależy głównie od indywidualnego progu bólu pacjenta, częstości aplikacji środka wybielającego i jego stężenia. Dlatego podczas badania należy ustalić, czy w przeszłości występował problem nadwrażliwości. Indywidualną podatność można ocenić podczas badania kwalifikującego do wybielania, stosując proste metody, np. dotykanie wybranych obszarów zębów zgłębnikiem lub podmuch powietrza. Należy doradzić pacjentowi, jak często ma nakładać środek wybielający i jakie ma być jego stężenie. Pacjent musi mieć świadomość, że stosowanie preparatu częściej niż 1 raz dziennie lub używanie wyższego stężenia środka wybielającego może zwiększać ryzyko wystąpienia nadwrażliwości. Osoby, które cierpiały wcześniej z powodu nadwrażliwości zębów, należy ostrzec, że może wystąpić przejściowa nasilona wrażliwość i że wybielanie zębów może trwać dłużej ze względu na konieczność poświęcenia dodatkowego czasu na znoszenie nadwrażliwości.

Co możemy osiągnąć dzięki leczeniu?

 Nigdy nie należy rozpoczynać wybielania zębów bez pełnego badania stanu uzębienia, obejmującego
zwykle wykonanie zdjęć rentgenowskich i określenie przyczyny przebarwień. Po zbadaniu należy przedstawić pacjentowi wszystkie możliwości terapeutyczne, uwzględniając obecne wypełnienia,
które nie zostaną wybielone oraz inne potrzeby estetyczne. Należy zwrócić uwagę na fakt, że
istnieje wiele przyczyn przebarwień (martwe zęby, próchnica, resorpcja wewnętrzna i zewnętrzna),
w przypadku których wybielanie zamaskuje stan patologiczny, ale nie rozwiąże problemu. Przed lub
zamiast wybielania konieczne będzie przeprowadzenie innego rodzaju leczenia. Nadwrażliwość
można leczyć aktywnie lub biernie. Najbardziej korzystne jest leczenie domowe. Terapia bierna
obejmuje zmniejszenie częstości aplikacji lub czasu noszenia nakładki albo rezygnację z ciągłego
użytkowania szyny. Leczenie aktywne to stosowanie produktów zawierających azotan potasu,
aplikacja azotanu potasu do łyżki na 10-30 min zamiast środka wybielającego oraz stosowanie
przez 2 tygodnie przed rozpoczęciem wybielania pasty do zębów z azotanem potasu. Noszenie przed
rozpoczęciem wybielania pustej nakładki lub nakładki wypełnionej azotanem potasu także może minimalizować odpowiedź bólową.

Czy dostępne na rynku pasty do zębów znoszące nadwrażliwość są skuteczne? Jaki jest mechanizm ich działania?

Najpowszechniejszym i zatwierdzonym przez dentystów sposobem domowego znoszenia nadwrażliwości jest stosowanie specjalnych past do zębów, które zawierają sole potasu (azotan lub chlorek). Jony potasu bez trudu w ciągu kilku minut przechodzą przez szkliwo i zębinę do miazgi. Uważa się, że mechanizm działania potasu związany jest z zaburzaniem przewodzenia bodźców poprzez depolaryzację nerwów otaczających wypustkę odontoblastu. Większość past znoszących nadwrażliwość na bazie potasu zawiera także fluor chroniący przed próchnicą, a niektóre są dostępne w różnych smakach i różnych odmianach, typowych dla zwykłych past do zębów, istnieją np. pasty wybielające, zapobiegające odkładaniu się kamienia, czy też pasty zawierające sodę oczyszczoną. Badania kliniczne wykazują, że złagodzenie dolegliwości związanych z nadwrażliwością obserwuje się zwykle po ok. 2 tygodniach stosowania pasty 2 razy dziennie. Efekt jest silniejszy w przypadku ciągłego stosowania. Należy polecić pacjentowi, aby stosował pastę zgodnie z instrukcjami producenta, zazwyczaj oznacza to szczotkowanie 2 razy dziennie w ramach codziennej higieny jamy ustnej.

Na co zwróciłby Pan szczególną uwagę lekarzy dentystów, którzy zajmują się wybielaniem zębów?

Największym wyzwaniem w stomatologii estetycznej jest przestrzeganie zasad etyki stomatologicznej
i przedkładanie dobra pacjenta nad zysk. Zawsze trzeba przedstawiać pacjentowi wszystkie możliwości leczenia, uwzględniając stosunek kosztów do korzyści i ryzyka do korzyści, w miarę możliwości w oparciu o wyniki badań naukowych. Należy zawsze preferować leczenie zachowawcze,oszczędzające szkliwo i tkanki zęba. Moje motto, które jak dotąd sprawdza się zarówno w odniesieniu
do mnie, jak i moich pacjentów, brzmi: „Traktuj innych tak, jak sam chciałbyś być traktowany!”.
 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

© 2019 - All rights reserved - Dental Tribune International