Próchnica zyskała miano najczęściej występującej choroby przewlekłej świata. Cierpi na nią aż 80% ludzi na całym świecie. Do jej rozwoju potrzebne są 4 czynniki: bakterie, cukry, podatne zęby i czas.
Podstawą ochrony przed próchnicą jest regularne usuwanie płytki nazębnej. Bakterie próchnicotwórcze – niewielka część z ponad 300 gatunków drobnoustrojów żyjących w jamie ustnej – wchodzą w skład miękkiego osadu, tworzącego się na zębach z resztek jedzenia, składników śliny i nabłonka. Bakterie zalegają na zębach i niszczą ich tkanki, ponieważ żywiąc się resztkami węglowodanowymi, produkują destrukcyjne dla zębów kwasy. „Dojrzała płytka nazębna powstaje w ciągu kilku-kilkunastu godzin, zatem dokładne szczotkowanie zębów 2 razy dziennie zwiększa szanse na uniknięcie próchnicy” – mówi dr Iwona Gnach-Olejniczak, lekarz dentysta z wrocławskiej kliniki Unident Union Dental Spa. Dodaje, że oprócz używania szczoteczki, należy dbać o higienę przestrzeni międzyzębowych, stosując nici i szczoteczki interdentalne, a także oczyszczać język i wnętrze jamy ustnej (dziąsła, wewnętrzną stronę policzków) za pomocą specjalnych skrobaczek. „Wszędzie tam bytują bakterie, produkujące kwasy i niszczące tkanki zębów” – dodaje dentystka. Podatność na próchnicę zależy również od ilości i składu śliny. Dlatego przy anomaliach należy ją skontrolować.
Nie jest możliwe usunięcie 100% płytki nazębnej. A ta, zalegając w trudnodostępnych miejscach, zmineralizuje się i zamieni w twardy kamień nazębny. Taki kamień to także idealne środowisko dla rozwoju bakterii, zwłaszcza że nie można go usunąć przy pomocy domowej szczoteczki do zębów. Dr Iwona Gnach-Olejniczak zaleca, by 2 razy do roku w gabinecie usuwać kamień dokładnie ze wszystkich zagłębień, także spod linii dziąseł. „Takie jest ogólne zalecenie Światowej Organizacji Zdrowia w ramach zapobiegania próchnicy i chorobom przyzębia” – dodaje. Okazuje się jednak, że są przypadki, gdy trzeba wykonywać skaling częściej. „Osoby o specyficznym składzie śliny powinny się zgłaszać na higienizację jamy ustnej nawet co 1-3 miesiące” – zaznacza.
Samo usuwanie kamienia nie wystarczy, by ustrzec się próchnicy. Ponieważ po zabiegu szkliwo jest porowate, szybko „łapie” wszelkie zanieczyszczenia i staje się znów siedliskiem dla bakterii. Dlatego po skalingu należy standardowo przeprowadzić zabieg polerowania szkliwa. Perfekcyjne wygładzenie powierzchni zębów wymaga czasu i zaangażowania personelu medycznego, ale warto. „Taki zabieg jest świetną profilaktyką antypróchnicową” – podkreśla ekspert. Do polerowania używa się specjalnych past polerskich, dziesiątek szczotek. Wszystko po to, by uzyskać perfekcyjną gładkość.
Odpowiednio dawkowany fluor wzmacnia zęby i poprawia mineralizację szkliwa, dzięki czemu zmniejsza się ich podatność na próchnicę. Jony fluoru tworzą na powierzchni szkliwa fluoroapatyty. Struktury te wbudowują się w szkliwo i wzmacniają je. Fluoryzacja w gabinecie stomatologicznym polega na wcieraniu w zęby różnego rodzaju roztworów fluorkowych. „Chodzi o to, by utwardzić szkliwo we wszelkich zagłębieniach i szczelinach zębów, gdzie lubią rozwijać się bakterie” – tłumaczy dentystka. Równowaga mineralna wymaga, aby w organizmie obecna była odpowiednia ilość fluoru. Szkodliwy może być zarówno nadmiar, jak i niedobór. Najlepiej, jeśli skonsultuje się sposób dbania o zęby z lekarzem dentystą. Nie wolno samodzielnie stosować suplementacji fluorem, ponieważ zbyt wysokie dawki mogą być dla organizmu toksyczne.
Do rozwoju próchnicy niezbędny jest cukier i nie chodzi tu wyłącznie o słodycze. Zębom szkodzą także częste posiłki zawierające tzw. złe węglowodany, czyli np. białe pieczywo, chipsy, produkty z mąki pszennej. Węglowodany takie wywołują szybki spadek pH w jamie ustnej, co sprzyja demineralizacji szkliwa. „Przyjmuje się, że obniżony poziom pH utrzymuje się przez ok. 1 godz. po zjedzeniu posiłku węglowodanowego. Częste spożywanie takich produktów powoduje, że w jamie ustnej długo utrzymuje się środowisko sprzyjające rozwojowi próchnicy” – wyjaśnia stomatolog. Wysoko przetworzone produkty węglowodanowe mają dodatkowo lepką konsystencję, przez co przyklejają się do zębów i dłużej zalegają w bruzdach i między zębami. W efekcie próchnica dewastuje uzębienie. Warto więc płukać jamę ustną po posiłku wodą, żuć gumę (tylko przez kilka minut po posiłku). I włączyć do diety tzw. dobre węglowodany – surowe warzywa i owoce, produkty z mąki pełnoziarnistej, brązowy ryż, warzywa strączkowe.
Posiadacze zębów zdrowych, które nie zostały w najmniejszy nawet sposób zaatakowane przez próchnicę, mogą lakować bruzdy. W ten sposób anatomiczne zagłębienia będą chronione przed działaniem bakterii. Najczęściej lakuje się zęby w kilka miesięcy po ich wyrżnięciu. Można także lakować zęby w niewielkim stopniu dotknięte próchnicą, zabezpiecza się wtedy tylko te bruzdy, które nie zostały zaatakowane przez bakterie. „Kluczowe dla bezpieczeństwa lakowanych zębów jest regularne sprawdzanie szczelności laku podczas wizyt kontrolnych i jego uzupełnianie w razie potrzeby” – ostrzega dr Iwona Gnach-Olejniczak. Absolutnie nie wolno zapomnieć o kontroli lakowanych zębów. Pod nieszczelnym lakiem może się rozwijać próchnica, która nieleczona zagraża wieloma komplikacjami, nawet koniecznością leczenia kanałowego włącznie.
Nie tylko przeciwzmarszczkowe kremy i specjalistyczne zabiegi kosmetyczne wykonywane przy pomocy zaawansowanych technologicznie urządzeń są sposobem na ...
Naukowcy z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego twierdzą, że przyczyną niskiej zapadalności neandertalczyków na próchnicę ...
Podczas kongresu FDI w Hong Kongu dokonano oficjalnego uruchomienia strony internetowej „Globalnej Inicjatywy przeciw Próchnicy” (Global ...
Eksperci apelują do rodziców, wzywając ich do zaprzestania karmienia dzieci butelką z powodu wzrastającej liczby przypadków ostrej ...
Eksperci apelują do rodziców, wzywając ich do zaprzestania karmienia dzieci butelką z powodu wzrastającej liczby przypadków ostrej ...
Światowa Federacja Dentystów (FDI) ustanowiła 12. września Światowym Dniem Zdrowia Jamy Ustnej. O tradycji obchodów i podejmowanych z tej ...
CarieScan PRO to urządzenie, które umożliwia kontrolę zmian próchnicowych i zapobieganie im. Dokładność CarieScan PRO w ocenie ...
Z okazji Międzynarodowego Dnia Pocałunku, naukowcy oficjalnie potwierdzili, że całowanie pozytywnie wpływa na zdrowie zębów.
„Zdążyć przed próchnicą” to oficjalne hasło przyszłorocznych obchodów Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej (20 marca) i kampanii „Polska mówi...
Badanie prowadzone przez naukowców z Chin dotyczyło wpływu mikrobioty jamy ustnej na ogólny stan zdrowia. Naukowcy odkryli, że nowa drobnoustrojowa ...
Na żądanie
seminarium internetowe
Alejandro Uribe Marioni DDS, MSc, PhD
Webinarium na żywo
śro. 26 sierpnia 2026
6:00 (CET) Warsaw
Dr. Mario Felipe Gutierrez
Webinarium na żywo
czw. 27 sierpnia 2026
8:30 (CET) Warsaw
Webinarium na żywo
pią. 28 sierpnia 2026
2:00 (CET) Warsaw
Dr. Allen Wong DDS, EdD, DABSCD
Webinarium na żywo
wto. 1 września 2026
3:30 (CET) Warsaw
Webinarium na żywo
śro. 2 września 2026
6:00 (CET) Warsaw
Webinarium na żywo
czw. 3 września 2026
1:00 (CET) Warsaw
To post a reply please login or register