Search Dental Tribune

Autonomiczny robot zwiększa dokładność przygotowania zębodołu w autotransplantacji zębów

W niedawnym badaniu in vitro oceniono dokładność przygotowania zębodołu biorczego do autotransplantacji zęba za pomocą autonomicznego systemu robotycznego. (Wszystkie zdjęcia: prof. Shizhu Bai)

wto. 13 października 2026

zapisz

XI’AN, Chiny: W badaniach nad autotransplantacją zębów analizowano zastosowanie systemów robotycznych do przygotowania zębodołu biorczego w taki sposób, aby jak najdokładniej odwzorowywał kształt korzenia zęba dawczego i pozwalał ograniczyć czas przebywania zęba poza zębodołem. Dotychczasowe rozwiązania robotyczne wykorzystywały jednak liniowe trajektorie preparacji, podczas gdy odwzorowanie złożonej anatomii korzenia wymaga wykonywania nieregularnych ruchów w wielu osiach. W niedawnym badaniu in vitro naukowcy z Chin ocenili dokładność przygotowania zębodołów biorczych za pomocą wieloosiowego systemu robotycznego, zdolnego do wykonywania osteotomii wzdłuż nieliniowych trajektorii. Wyniki wskazują na potrzebę dalszej oceny tej technologii w badaniach klinicznych.

„Nasz zespół od wielu lat pracuje nad autonomicznymi systemami robotycznymi w implantologii stomatologicznej. Robot wykorzystywany w implantologii może jednak zasadniczo wykonać jedynie osteotomię o okrągłym przekroju, wzdłuż jednej prostej trajektorii” — powiedział Dental Tribune International współautor badania prof. Shizhu Bai ze Szkoły Stomatologii Wojskowego Uniwersytetu Medycznego Sił Powietrznych (School of Stomatology, Air Force Medical University). „Punktem wyjścia naszego badania była chęć przezwyciężenia tego ograniczenia” — powiedział prof. Bai. „Chcieliśmy, aby robot nie tylko zapewniał precyzyjne pozycjonowanie, lecz także  dokładnie odwzorowywał zaplanowany kształt.”

W badaniu wykorzystano 40 modeli żuchwy wykonanych metodą druku 3D, odtwarzających warunki autotransplantacji zębów. W 20 modelach preparację przeprowadzono z użyciem robota, a w pozostałych 20 — z zastosowaniem statycznego szablonu chirurgicznego opartego na zębach własnych. Każda grupa obejmowała dziesięć modeli z zębem jednokorzeniowym i dziesięć z zębem dwukorzeniowym. Za pomocą oprogramowania do planowania określono położenie zębów dawczych i zaprojektowano geometrię zębodołów biorczych.

Wyniki wykazały, że system robotyczny zapewniał większą dokładność preparacji w głębszych obszarach zębodołu i wierniej odwzorowywał jego zaplanowany kształt niż metoda wykorzystująca statyczny szablon, szczególnie w modelach z zębami dwukorzeniowymi. Średnie odchylenie w punkcie wejścia do zębodołu było porównywalne w obu grupach, natomiast średnie odchylenie w okolicy wierzchołka korzenia było istotnie mniejsze w przypadku preparacji robotycznej. Mniejsze było również średnie odchylenie kątowe.

Zdaniem prof. Baia przewaga ta nabiera coraz większego znaczenia wraz ze wzrostem złożoności anatomicznej: „Kiedy zabieg wymaga jednoczesnego uwzględnienia wklęsłości, rozwidleń korzeni i zachowania kości między korzeniami w przypadku zębów wielokorzeniowych, obciążenie poznawcze chirurga zbliża się do granic ludzkich możliwości, podczas gdy robot radzi sobie z tym  bez trudu.”

Autonomiczny wieloosiowy system robotyczny wykorzystany w badaniu do przygotowania zębodołów biorczych podczas autotransplantacji zębów.

Autonomiczny wieloosiowy system robotyczny wykorzystany w badaniu do przygotowania zębodołów biorczych podczas autotransplantacji zębów.

Zębodoły przygotowane przez robota wykazywały większą zgodność objętościową z zaplanowanym kształtem, a ilość kości usuniętej poza zaplanowaną objętością była znacznie mniejsza. Odnosząc się do wysokiego odsetka nadmiernego usunięcia kości w procedurze z użyciem statycznego szablonu, prof. Bai powiedział: „Wysoki odsetek nadmiernego usunięcia kości w grupie z zastosowaniem szablonu odzwierciedla prosty fakt: w obliczu złożonej morfologii chirurdzy instynktownie usuwają nieco więcej kości, aby mieć pewność, że ząb będzie pasował. Takie nadmierne opracowanie zębodołu, wykonywane dla zapewnienia bezpieczeństwa zabiegu, może jednak pogarszać dopasowanie korzenia do zębodołu, które ma kluczowe znaczenie dla gojenia ozębnej. Robot pozwala natomiast uniknąć wielokrotnego przymierzania zęba i korygowania kształtu zębodołu.”

Co istotne, całkowity czas przygotowania zębodołu nie różnił się istotnie pomiędzy grupami. Konieczne będą jednak badania kliniczne, aby ustalić, czy większa dokładność geometryczna przełoży się na skrócenie czasu przebywania zęba poza zębodołem, lepszą stabilizację przeszczepionego zęba, korzystny przebieg gojenia oraz lepsze wyniki długoterminowe.

Rozszerzenie zastosowań autonomicznej robotyki

Poza autotransplantacją zębów badanie pokazuje, w jaki sposób autonomiczna robotyka stomatologiczna może wykraczać poza zabiegi wykonywane wzdłuż zaplanowanej osi, takie jak przygotowanie łoża pod implant, i znaleźć zastosowanie w bardziej złożonych procedurach chirurgicznych wymagających precyzyjnych ruchów w trzech wymiarach. Prof. Bai wyjaśnił, że wiele zabiegów z zakresu chirurgii stomatologicznej i szczękowo-twarzowej wymaga indywidualnego, trójwymiarowego kształtowania tkanek, a nie wiercenia wzdłuż linii prostej: „Takie nieregularne, nieliniowe ruchy mogą być również potrzebne na przykład podczas opracowywania zębów, osteoplastyki wykonywanej w ramach chirurgicznego wydłużania koron klinicznych oraz usuwania zębów zatrzymanych.”

Według prof. Baia, choć badanie koncentruje się na autotransplantacji zębów, wskazuje ono na szerszą zmianę: „Chirurgia stomatologiczna odchodzi od podejścia opartego na wyczuciu dotykowym i zgromadzonym doświadczeniu na rzecz precyzyjnego wykonywania zabiegów na podstawie obliczeń geometrycznych i planowania trajektorii ruchu narzędzi.”

Jak zauważył, możliwość powtarzalnego trójwymiarowego opracowywania tkanek za pomocą robota może w przyszłości ograniczyć zależność wyników zabiegów od indywidualnych umiejętności manualnych chirurga. „Uważamy, że w przyszłości o przewadze zawodowej lekarzy dentystów będzie decydować nie tyle sprawność manualna, ile precyzja planowania przedoperacyjnego. Gdy powierzymy maszynom fizyczne wykonywanie zabiegów, lekarze dentyści będą mogli w większym stopniu skoncentrować się na diagnostyce, podejmowaniu decyzji klinicznych, uwarunkowaniach biologicznych i opiece nad pacjentem” — podsumował.

Badanie zatytułowane „Autonomous robotic execution of nonlinear toolpaths for geometry-matched osteotomy in tooth autotransplantation: An in vitro study” opublikowano online 30 czerwca 2026 r. w czasopiśmie International Journal of Oral Science.

Tagi:
To post a reply please login or register
advertisement
advertisement