„Powiedz STOP! próchnicy już dziś – dla zdrowych zębów w przyszłości”

Zbadano świadomość i zachowania respondentów w zakresie zdrowia jamy ustnej (kontekst profilaktyki i leczenia próchnicy). Raport ujawnia, że prawie 30% Polaków chodzi do dentysty raz w roku lub wtedy, gdy ma taką potrzebę, a aż 50% respondentów stwierdziło, że prędzej czy później u każdego i tak rozwinie się próchnica, co dowodzi braku świadomości, że chorobie tej można skutecznie zapobiegać.

25 czerwca br. w Warszawie eksperci z dziedziny stomatologii z Polski, Rumunii, Czech, Węgier, Słowacji, Litwy, Łotwy i Estonii podpisali regionalną deklarację, powołując do życia Środkowo-Wschodnioeuropejski Oddział Sojuszu dla Przyszłości Wolnej od Próchnicy (CEE ACFF Chapter – Central and EasternEuropean Chapter: Alliance for a Cavity-FreeFuture). W deklaracji zwrócili się z apelem o podjęcie wspólnej akcji mającej na celu zapoznanie wszystkich interesariuszy z tym, jak ważne jest zapobieganie i leczenie próchnicy, a także przyznanie, że ubytków można uniknąć, a zmiany na wczesnym etapie tej choroby są odwracalne. Zaapelowali także o wdrożenie kompleksowych programów profilaktyki i leczenia w regionie Europy Środkowo-Wschodniej.

Wśród sygnatariuszy deklaracji znaleźli się eksperci z zakresu stomatologii z 8 krajów Europy Środkowo-Wschodniej, którzy utworzyli Radę Ekspertów:

• prof. dr hab. n. med. Urszula Kaczmarek (Polska), przewodnicząca Środkowo-Wschodnioeuropejskiego Oddziału ACFF,
• dr Ruxandra Sfeatcu (Rumunia), Uniwersytet Medycyny i Farmacji „Carol Davila”,
• prof. Romana Koberova Ivancakova (Czechy), Uniwersytet Karola w Pradze, Wydział Medycyny w Hradec Kralove,
• dr Marta Alberth (Węgry), Uniwersytet w Debreczynie,
• prof. Neda Markovska (Słowacja), Uniwersytet Pawła Józefa Safarika w Koszycach,
• prof. Julija Narbutaitė (Litwa), Litewski Uniwersytet Medyczny w Kownie,
• prof. Egita Senakola (Łotwa), Uniwersytet Stradiņša w Rydze,
• prof. Jana Olak (Estonia), Uniwersytet w Tartu, Wydział Stomatologii.

Prof. dr hab. n. med. Urszula Kaczmarek, przewodnicząca Środkowo-Wschodnioeuropejskiego Oddziału ACFF, powiedziała: „Współpraca jest kluczowa, jeśli chce się wypracować zasady kompleksowej prewencji i leczenia próchnicy na świecie. Musimy zobowiązać się do opracowania takiego systemu radzenia sobie z tą chorobą w skali krajów i regionu, który zachęciłyby środowisko medyczne i specjalistów zdrowia publicznego do zajęcia się próchnicą na poważnie. Razem możemy edukować społeczeństwo i powodować zmiany we współpracy z decydentami. Poprawa stanu uzębienia wymaga wzmocnienia i kontynuacji bardziej skutecznych strategii zapobiegawczych oraz wzrostu świadomości społeczeństwa w zakresie znaczenia zdrowia jamy ustnej przez odpowiednio motywujące programy promujące zdrowie jamy ustnej. Działania te powinny być realizowane zgodnie z zasadą: Myśl globalnie – działaj lokalnie”.
Sygnatariusze deklaracji powołującej do życia Środkowo-Wschodnioeuropejski Oddział ACFF uzgodnili krótko- i długoterminowe cele działania nowej w regionie inicjatywy:

• zebranie najbardziej wpływowych ekspertów w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, których jednoczą wspólne cele i którzy mogą lokalnie służyć wsparciem dla działań ACFF,
• działanie dla wyrównywania nierówności w zapobieganiu i leczeniu próchnicy w regionie Europy Środkowo-Wschodniej,
• uzyskanie poparcia ze strony głównych towarzystw stomatologicznych w regionie Europy Środkowo-Wschodniej, które wspierają misję i cele ACFF, by wspólnie zidentyfikować najważniejsze luki w prewencji próchnicy i móc im przeciwdziałać.

Zgodnie z najnowszymi wynikami badań epidemiologicznych, prowadzonych w ramach programu „Monitoring zdrowia jamy ustnej” w 2012 r., w naszym kraju:

• u ok. 80% 6-latków stwierdza się próchnicę zębów,
• w grupie wiekowej 12-18 lat problem ten dotyczy aż 80-95% nastolatków,
• 99,9% Polaków w wieku 35-44 lat ma próchnicę, która obejmuje 16,9 zęba,
• jedynie 5,4% osób w tej grupie wiekowej może się pochwalić pełnym uzębieniem.

Próchnica wciąż pozostaje bardzo poważnym problemem zdrowia publicznego w Europie – schorzenia stomatologiczne należą do najdroższych w leczeniu (zajmują 4. miejsce), w krajach wysoko uprzemysłowionych koszty te wynoszą 5-10% publicznych wydatków na zdrowie.² Dodatkowo, infekcje w jamie ustnej mogą prowadzić do problemów zdrowotnych w innych rejonach organizmu, powodując m.in. choroby serca³, cukrzycę, poronienia i schorzenia układu oddechowego.⁴

„Potrafimy już obecnie radzić sobie z próchnicą, mamy odpowiednie narzędzia. Mimo to, choroba ta wciąż stanowi ogromny problem w krajach Europy Środkowo-Wschodniej” – mówi dr Georgios Tsakos, członek zarządu European ACFF Chapter. „W Polsce próchnicę ma aż 80% dzieci w wieku 6 lat. Ważne jednak jest, żebyśmy pamiętali, że jest nadzieja – próchnicy można nie tylko zapobiegać, ale też, jeśli tylko zastosuje się odpowiednie środki we wczesnych jej stadiach, odwracać zmiany w tkance zęba” – dodaje.

Wyniki przedstawionego raportu ACFF skłaniają do podjęcia radykalnych kroków. Właśnie dlatego w 8 krajach Europy Środkowej i Wschodniej (także w Polsce) rozpoczyna się społeczna kampania edukacyjna pod hasłem: „Powiedz STOP! próchnicy już dziś – dla zdrowych zębów w przyszłości”, której cele to edukacja społeczeństwa na temat metod zapobiegania i leczenia wczesnej próchnicy oraz aktywizacja ruchu
na rzecz przyszłości wolnej od próchnicy.

„Zarówno posiadane zasoby, jak i działania podejmowane przez środowisko stomatologiczne i instytucje zajmujące się zdrowiem publicznym w celu zwalczenia próchnicy nie są w Polsce wystarczające” –mówi Anna Lella, lekarz dentysta, prezydent-elekt ERO-FDI, przewodnicząca Komisji ds. Współpracy Międzynarodowej Naczelnej Rady Lekarskiej. „W efekcie w naszym kraju niemal wszyscy dorośli w wieku 35-44 lata dotknięci są próchnicą (99,9%), która obejmuje 16,91 zębów i cierpią z powodu problemu zdrowotnego, z którym wiemy, jak sobie poradzić. Musimy zająć się nim z większą uwagą, by decydenci także zobaczyli, że to istotny problem zdrowotny. To właśnie planujemy zrobić w naszym kraju” – dodaje.

Społeczną kampanię edukacyjną ACFF wspiera Polskie Towarzystwo Stomatologiczne. „Próchnica jest ważnym problemem zdrowotnym, który zasługuje na baczną uwagę. Pomagając rozpowszechnić informacje o tej kampanii, możemy wszyscy przyczynić się do wzrostu świadomości tej choroby, a także zachęcać do zmiany nawyków żywieniowych i lepszej higieny jamy ustnej w Polsce” – mówi dr Dorota Olczak-Kowalczyk reprezentująca Polskie Towarzystwo Stomatologiczne.

Alliance for a Cavity-FreeFuture (ACFF) jest ogólnoświatową organizacją pożytku publicznego zrzeszającą ekspertów promujących połączenie działań środowisk medycznych oraz inicjatyw z zakresu zdrowia publicznego, które ma na celu pomoc we wprowadzaniu niezbędnych zmian w praktykach stomatologicznych stosowanych na całym świecie, a także pozytywny wpływ na nawyki higieniczne społeczeństwa. Zmiany te są konieczne w procesie przeciwdziałania powstawaniu i progresji zmian próchniczych u pacjentów we wszystkich grupach wiekowych. To krok w kierunku przyszłości wolnej od próchnicy.

Więcej na temat Sojuszu: www.AllianceForACavityFreeFuture.org.

1. World Health Organization, Report on Oral Health, 2003. Available at: http://www.who.int/oral_health/media/en/orh_report03_en.pdf
2. Petersen PE, Bourgeois D, Ogawa H, Estupinan-Day S, Ndaye C. (2005) The global burden of oral diseases and risks to oral health. Bulletin of the World Health Organisation; 83; 661-669.
3. Holmlund A., Hedin M., Pussinen PJ, Lerner UH, Lind L., Porphyromonasgingivalis (Pg) a possible link between impaired oral health and acute myocardial infarction, Int J Cardiol, 2011 Apr 14; 148(2): 148-53.
4. British Dental Health Foundation.