Dental Tribune Poland

Zdrowie jamy ustnej zaczyna się na talerzu

By Dental Tribune Polska
March 25, 2019

„Prawdopodobnie po raz pierwszy w historii, w takiej formie, lekarze dentyści zwracają uwagę na problem odżywania, a właściwie kwestię złego żywienia opartego na cukrze, które skutkuje nie tylko fatalnym stanem zdrowia jamy ustnej, ale ma ogromny, negatywny wpływ na cały organizm” – mówi o tegorocznej edycji kampanii „Polska mówi #aaa!” prof. Marzena Dominiak, prezydent Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego.

Przeciętnemu pacjentowi lekarz dentysta kojarzy się jako ekspert od leczenia zębów. W myśl kampanii „Polska mówi #aaa”, dentyści powinni zaangażować się również w poradnictwo żywieniowe. Dlaczego?

Prof. Marzena Dominiak: Być może pacjenci mają jeszcze takie skojarzenia, ale stomatolodzy dawno przestali, a na pewno powinni przestać być specjalistami wyłącznie od jamy ustnej. Są oni przede wszystkim lekarzami, a lekarze są od tego, aby leczyć ludzi i równocześnie przekonywać ich do profilaktyki. W świetle ostatnich setek badań nie mamy wątpliwości, że choroby jamy ustnej mają bezpośrednie korelacje z chorobami ogólnoustrojowymi, a te coraz częściej są skutkiem niewłaściwej diety. Pamiętajmy: zdrowie jamy ustnej zaczyna się na talerzu i w szklance. Właściwa dieta, pozbawiona nadmiernej ilości cukrów prostych to jeden z filarów profilaktyki stomatologicznej dzieci i dorosłych. Lekceważenie negatywnego wpływu cukru to najkrótsza droga do próchnicy, a w jej efekcie poważnych problemów zdrowotnych, wykraczających poza standardowe leczenie w gabinecie dentystycznym. Mamy zatem odpowiedź na pytanie. Pragnę jednak podkreślić wyraźnie, że nie chodzi jednak wyłącznie o lekarzy dentystów, ale również o higienistki czy asystentki stomatologiczne. Przypominam przy okazji o rezolucji Rady Europejskich Lekarzy Dentystów w sprawie cukru. Mówi ona m.in., że cukier jest główną przyczyną próchnicy zębów, że wpływ ten jest doskonale udokumentowany i zachęca, aby lekarze dentyści informowali o tym swoich pacjentów, zwracając szczególnie uwagę na tzw. ukryte cukry.

Idea jest słuszna, tylko czy lekarze dentyści, samodzielnie lub wspierani przez członków zespołu, będą chcieli wziąć na swoje barki kolejny obowiązek?

Nie wymagamy cudów. Nikt nie zamieni praktyki stomatologicznej w poradnię żywieniową, nikt nie będzie specjalnie zatrudniał specjalistów, ale w dzisiejszych czasach edukować można inaczej, prościej. Z tą myślą w ramach kampanii „Polska mówi #aaa” przygotowaliśmy materiały edukacyjne: plakaty, broszury, ulotki, strony internetowe. Mamy znakomite opracowania zespołów eksperckich z udziałem dentystów, mamy piramidy żywieniowe Instytutu Żywności i Żywienia, mamy Europejski Kodeks Walki z Rakiem, mamy stronę www.leczymymleczaki.pl, która daje więcej niż mówi sam jej tytuł. To wszystko sprawdzona, racjonalna (nie mówimy, że cukier jest zły, ale że szkodzi w nadmiarze) wiedza dostępna na wyciągnięcie ręki i przede wszystkim idealne narzędzia w komunikacji z pacjentami, zarówno tej bezpośredniej w gabinecie, jak i on-line, na stronach internetowych czy w mediach społecznościowych. Potrafię sobie wyobrazić poczekalnie oraz tablice informacyjne w praktykach, klinikach czy oddziałach wyposażone we wspomniane materiały. To już będzie coś. Polskie Towarzystwo Stomatologiczne jest właśnie m.in. po to, aby tworzyć wiarygodne materiały, których nie będzie się wahał użyć nauczyciel czy lekarz. To najlepsza alternatywa dla wątpliwej jakości tekstów, których nie brakuje w internecie.

Czy to zbieg okoliczności, że temat cukru w podobnym czasie podjęło Ministerstwo Zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia. Ich opracowania są ciekawe, ale są zupełnie pozbawione wątku zdrowia jamy ustnej.

Całkowity zbieg okoliczności. Wypadałoby powiedzieć „niestety”. Od początku pracy na rzecz Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego podkreślałam swoją otwartość oraz zachęcałam do wykorzystania wiedzy i doświadczenia ekspertów PTS. Z pewnością moglibyśmy uzupełnić te materiały o cenne spostrzeżenia. W ciągu ostatnich 50 lat spożycie cukru wzrosło trzykrotnie. To dane Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz Światowej Federacji Dentystycznej (FDI). Nadmierna konsumpcja, szczególnie słodzonych napojów, zwiększa nie tylko ryzyko wystąpienia otyłości i chorób jamy ustnej, zwłaszcza próchnicy, ale także: chorób sercowo-naczyniowych, nowotworów i cukrzycy. Lekarze dentyści posiadają również liczne dowody negatywnego wpływu nadmiaru cukru w diecie na gojenie się ran w jamie ustnej, kondycję naczyń krwionośnych, aparat więzadłowy zębów oraz wgajanie implantów śródkostnych. To ważne fakty. Przekazujemy je w ramach kampanii, podczas debat i w materiałach.

Według NFZ, przeciętny Polak spożywa prawie 11,8 kg więcej cukru przetworzonego rocznie niż 10 lat temu. Co na to dentyści?

Z pewnością nie zacieramy dłoni z myślą o kolejkach pacjentów. To alarmujące, twarde fakty, które pokazują słuszność naszej kampanii. Skutki nadmiernego spożycia cukru są znane. Jako dentyści możemy przypominać, że kariostatyczne nawyki dietetyczne, prawidłowa higiena jamy ustnej oraz regularne wizyty u dentysty, połączone z wykonywaniem zabiegów profilaktycznych stanowią fundamenty zdrowia jamy ustnej. Pasty z fluorem, płukanki, szczoteczki soniczne czy bezcukrowe gumy do żucia są na wyciągnięcie ręki. Możemy również ostrzegać. Co drugie dziecko w wieku 3 lat w Polsce choruje na próchnicę zębów. Jedną z kluczowych przyczyn takiego stanu rzeczy są właśnie błędy dietetyczne popełniane przez rodziców: cukier jako dodatek, cukier przed snem oraz niewłaściwe karmienie naturalne i sztuczne, szczególnie przed zaśnięciem to główne grzechy. Możemy przypominać, że prawie 2,5-krotnie zwiększa się ryzyko wystąpienia próchnicy wczesnego dzieciństwa, gdy podajemy dziecku pokarmy zawierające cukier stołowy (sacharozę), a ponad dwukrotnie zwiększa się ryzyko wystąpienia próchnicy wczesnego dzieciństwa, gdy karmimy dziecko butelką przed snem lub w nocy po ukończeniu przez dziecko 12 m.ż. Możemy uświadamiać, że w pierwszych 2 latach życia dziecka nie zaleca się dodawania cukru do posiłków i przekąsek, również cukrów naturalnych w postaci syropów owocowych lub miodu. Uchronienie dziecka od smaku cukru korzystnie wpłynie na jego zdrowie ogólne i uzębienie, ale co nie mniej istotne, ułatwi kształtowanie korzystnych dla zdrowia preferencji smakowych. Możemy cytować Amerykańskie Towarzystwo Kardiologiczne, które rekomenduje ograniczenie spożycia cukrów do maksymalnie 16,7 g cukru dziennie (ok. 3 łyżeczek do herbaty) przez dzieci w wieku przedszkolnym, nie więcej niż 12,5 g (2,5 łyżeczki dziennie) przez dzieci w wieku 4-8 lat oraz nie więcej niż 20-32 g (4-6 łyżeczek do herbaty) przez nastolatki. Polecam zajrzeć do oficjalnej broszury kampanii oraz na www.leczymymleczaki.pl.

Czy specjalna uchwała PTS ustanawiająca marzec Miesiącem Zdrowia Jamy Ustnej ma stanowić „dopalacz” w próbie dotarcia do społeczeństwa? Obchody Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej i kampania „Polska mówi #aaa” nie wystarczą?

Do społeczeństwa, do mediów, do rządzących. Robimy wszystko, aby nie mieć do siebie pretensji, że nie spróbowaliśmy. Zdrowie jamy ustnej zasługuje na publiczną uwagę. Uchwała PTS ustanawiająca marzec Miesiącem Zdrowia Jamy Ustnej to narzędzie, pokładamy wiarę, że lekarze, pedagodzy, samorządowcy właściwie je wykorzystają.

Czego właściwie PTS oczekuje od kampanii „Polska mówi #aaa”?

Inspirujemy, liderujemy, ale nie chcemy przekonywać, że rozwiążemy sami wszystkie problemy. PTS jest przede wszystkim ambitnym towarzystwem naukowym. Kampanią „Polska mówi #aaa” mocno przekraczamy nasze zobowiązania statutowe, ale robimy to wierząc, że powinniśmy. Nie oglądajmy się na innych. Ministerstwo Zdrowia czy NFZ z pewnością dysponują innymi niż my budżetem i zasobami ludzkimi, ale temat zdrowia jamy ustnej generalnie w Polsce traktowany jest po macoszemu. A już na pewno z wielkimi kłopotami przebija się na pierwsze strony gazet. Cóż, robimy co możemy, żeby temat nie zginął pośród innych ważnych wyzwań współczesnej medycyny. Mamy cudowne święto w kalendarzu – 20 marca. Musimy zrobić wszystko, aby jak najwięcej osób przyłączyło się do obchodów.

Równoległym wątkiem do diety jest profilaktyka onkologiczna w kierunku nowotworów jamy ustnej. Dlaczego?

Ponieważ to ważny temat, który do tej pory również nie doczekał się ogólnopolskiej dyskusji. O nowotworach mówi się sporo, ale już o tych, które dotyczą głowy i szyi (w tym jamy ustnej), we wspomnianym wymiarze, wcale. A przecież częstość zgonów będących wynikiem raka wargi, jamy ustnej i gardła jest w Polsce znacznie wyższa niż przeciętna dla krajów Unii Europejskiej. Aktualne dane mówią, że mężczyźni chorują średnio 2,7 razy częściej, a kobiety 1,7 razy częściej niż pozostali mieszkańcy krajów UE. Większość zgonów z powodu nowotworów złośliwych wargi, jamy ustnej i gardła (89,5% zgonów u mężczyzn i 92% zachorowań u kobiet) występuje po 50 r.ż. Nie wolno tego przemilczeć. Zdajemy sobie sprawę, że stomatologiczna profilaktyka nowotworowa jest stosunkowo młodym zagadnieniem. Mamy wiele do zrobienia, nawet jeżeli chodzi o wiedzę samych lekarzy dentystów. Kampania ma w tym pomóc.

Co jest łatwiejsze podczas realizacji drugiej edycji kampanii, a co stanowi wyzwanie?

Bezsprzecznie wzrosła rozpoznawalność naszego projektu, co ułatwia wiele spraw. Wraz z partnerami akcji, dużo mniej niż rok temu musimy wyjaśniać, tłumaczyć, możemy skupić się na inspirowaniu, tworzeniu materiałów edukacyjnych. Oczywiście, mówimy o sytuacji dalekiej od ideału. Światowy Dzień Zdrowia Jamy Ustnej to w kraju ciągle wydarzenie „na dorobku”.

O których akcjach w ramach kampanii będzie najgłośniej?

Każda inicjatywa jest cenna i bardzo liczymy, że mapa kampanii wypełni się wyjątkowymi projektami. O kilku bardzo ciekawych wiem, ale nie mogę ich jeszcze zdradzić. Jeżeli chodzi o wydarzenia, które będą realizowane bezpośrednio przez organizatorów kampanii, to warto wspomnieć o kolejnej edycji mobilnych gabinetów stomatologicznych, które staną w kilku dużych miastach. Udało nam się nawiązać fantastyczną współprace z WKS ŚLĄSK Wrocław. 9 marca podczas meczu ekstraklasy z Jagiellonią Białystok, piłkarze byli wyprowadzeni na murawę przez dzieci ubrane w koszulki kampanii. Przed stadionem, w dniu meczu będzie stał dentobus. Ambasadorem akcji został bramkarz Jakub Słowik. Z okazji Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej koncert zaplanował inny Ambasador – Krzysztof Kiljański. Zorganizowaliśmy 2 ciekawe debaty. Spot kampanii wyświetlany był w tramwajach i autobusach wrocławskich. Zasięg projektu to prawie 1 mln osób! Bardzo aktywnie w obchody Światowego Dnia Zdrowia Jamy Ustnej zaangażowały się oddziały PTS. Nie mamy wątpliwości, że będzie o naszym projekcie bardzo głośno.

 

Comments are closed here.

© 2019 - All rights reserved - Dental Tribune International